Co jedzą sikorki zimą?
Czym je dokarmiać

Sikorki zimą jedzą przede wszystkim to, co znajdą w naturze (owady, nasiona), a dokarmianie jest tylko dodatkiem. Gdy chcesz im pomóc, podaj słonecznik (najlepiej łuskany), niesolone rozdrobnione orzechy, słoninę lub kule tłuszczowe. Nie dawaj pestek dyni, płynnych tłuszczów ani mieszanek dla ptaków egzotycznych, a rodzynki wcześniej namocz.

darek17 listopada 20267 min czytania
W tym artykule
  1. 01Co jedzą sikorki? Dwa menu: to z lasu i to z karmnika
  2. 02Co jedzą sikorki zimą? Lista „śmiało” i lista „lepiej nie”
  3. 03Ile i jak często? Czym karmić sikorkę, żeby nie przesadzić?
  4. 04Czego sikorkom nie dajemy (i dlaczego chleb to zły pomysł)
  5. 05Sikorka przy karmniku: gdzie powiesić i jak podać, żeby przyleciała?
  6. 06Twój zimowy plan: czym dokarmiać sikorki krok po kroku
  7. 07FAQ
  8. 08Źródła i dalsza lektura
W SKRÓCIE: CO NA TALERZ SIKORKI
  • Zimą głównym źródłem pokarmu sikor są zasoby naturalne, a dokarmianie to tylko wsparcie (OTOP).
  • Podstawa karmy to słonecznik, najlepiej łuskany.
  • Uzupełnienie: słonina, kule tłuszczowe, niesolone rozdrobnione orzechy, a rodzynki tylko namoczone.
  • Nie dawaj pestek dyni, tłuszczów płynnych ani mieszanek dla ptaków egzotycznych.
  • Lepiej mniej, ale częściej: komora na ziarno mieści około 1 kg i wystarcza na 1–2 uzupełnienia w tygodniu.

Łatwo uwierzyć, że sikorka żyje z tego, co wsypiemy do karmnika. Materiały OTOP i polskie opracowania o dokarmianiu pokazują jednak coś odwrotnego: to my jesteśmy dodatkiem do jej zimowego menu, a nie ona do naszego karmnika. Sprawdźmy, czym karmić sikorki i dlaczego wcale nie jest to oczywiste. Ogólne zasady znajdziesz w przeglądzie czym karmić ptaki zimą.

Co jedzą sikorki? Dwa menu: to z lasu i to z karmnika

W Polsce żyje sześć gatunków sikor: bogatka, modraszka, czarnogłówka, uboga, czubatka i sosnówka (OTOP). Przy karmniku najczęściej zobaczysz bogatkę i modraszkę, ale wiele zasad dotyczy wszystkich sześciu. Zimą sikory tworzą duże, mieszane stada, często razem z pełzaczami i kowalikami, i właśnie wtedy szukają owadów, ich jaj, larw oraz nasion w korze i na gałęziach.

Sikorka modra przy kuli tłuszczowej

Sikorka modra przy kuli tłuszczowej w siatce. Fot. Jojovavasasa, CC0, Wikimedia Commons

Tu uczciwe zastrzeżenie: brakuje nam polskich badań ilościowych o składzie zimowej diety sikor, na przykład o udziale nasion buka czy owadów. Nie znaleźliśmy otwartego PDF z takimi liczbami, więc nie podajemy procentów. Opieramy się na tym, co pewne: OTOP pisze wprost, że zasoby naturalne są zimą głównym pokarmem, a karmnik to dodatek.

Gatunek sikoryJak ją rozpoznaszUwaga o liczebności
Bogatkażółty brzuch z czarnym pasem, czarna głowa, białe policzki3,7–4,5 mln par lęgowych (Chodkiewicz i in.)
Modraszkamała, niebieska czapeczka, białe policzki1,1–1,8 mln par lęgowych
Czarnogłówka, uboga, czubatka, sosnówkarzadziej przy karmniku; opisujemy je w osobnych wpisach—

Bogatka to jeden z najliczniejszych ptaków w kraju, a według prezentacji OTOP zarówno bogatka, jak i modraszka wykazują w Polsce umiarkowany wzrost liczebności. To ważna wiadomość, bo można usłyszeć, że sikorki „giną”. W Polsce tak nie jest, choć dane OTOP pochodzą z 2019 roku.

Co jedzą sikorki zimą? Lista „śmiało” i lista „lepiej nie”

Zasady z poradnika Jacka Karczewskiego („Jestem na pTAK!”) i stanowiska OTOP są spójne: karmić naturalnymi pokarmami, czyli nasionami i tłuszczami zwierzęcymi. Oto lista, którą warto powiesić przy oknie.

Sikorka węglarz

Sikorka węglarz – mała, z białą plamką na karku. Fot. TRinaud, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

TAK, to dobre pokarmyNIE, tego nie dawaj
Słonecznik, najlepiej łuskany (podstawa)Pestki dyni (nie zaleca się)
Słonina i kule tłuszczowe (szczegóły niżej)Tłuszcze płynne (mogą uszkodzić pióra i zatruć ptaki)
Orzechy rozdrobnione i niesoloneMieszanki dla ptaków egzotycznych
Rodzynki, ale namoczoneResztki ze stołu (zła jakość, OTOP)

Najczęstszy błąd, który popełnialiśmy, to „skoro jest słone, to chyba nie szkodzi”. Otóż orzechy mają być niesolone, a słonina bez przypraw. O doborze tłuszczu piszemy szerzej w tekście słonina dla ptaków.

Słonina, kule tłuszczowe, orzechy: czym dokarmiać sikorki na serio?

Słonina i kule tłuszczowe to bardzo wysokoenergetyczne uzupełnienie. Wybieraj produkty bez siatek z tworzywa i zawieszaj je tak, żeby ptak mógł się chwycić pazurami; sikory wiszą na nich głową w dół. Jak je kupić lub zrobić samemu, opisujemy w poradniku kule tłuszczowe dla ptaków. Orzechy rozdrobnij, żeby ptak mógł je łatwo odrywać, i nie używaj solonych ani prażonych z przyprawami.

ZASKOCZYŁO NAS
W mroźny dzień małe ptaki, np. modraszki, muszą zjeść od jednej czwartej do jednej trzeciej własnej masy ciała! Tak podaje materiał Karczewskiego. Uwaga: autor nie podaje do tej liczby przypisu, więc traktujemy ją jako obrazowe porównanie, nie jako twardy wynik badań. Mimo to dobrze pokazuje, ile pracy ma sikorka każdego mroźnego dnia.

Ile i jak często? Czym karmić sikorkę, żeby nie przesadzić?

Karczewski podaje, że komora na ziarno w karmniku mieści około 1 kg i powinna być uzupełniana 1–2 razy w tygodniu. Zasada ogólna: lepiej wykładać mniej, ale częściej. Dzięki temu karma nie wilgotnieje i nie psuje się. OTOP dodaje, że tłuszcze psują się w dodatniej temperaturze, więc w odwilż trzeba zwracać na to uwagę.

Sikorka uboga z nasionem słonecznika

Sikorka uboga z wybranym nasionem słonecznika. Fot. Trougnouf (Benoit Brummer), CC BY 4.0, Wikimedia Commons

  • Karma ma być świeża i dobrej jakości. Żadnych resztek z obiadu.
  • Karmnik wiszący wysoko, poza zasięgiem kotów, najlepiej bez dna (OTOP).
  • Karmnik myj regularnie. OTOP zaleca nawet codzienne mycie i cotygodniową dezynfekcję.
  • Zacznij dopiero w okresie najsilniejszych mrozów, a w łagodne zimy zrezygnuj (OTOP). Karczewski sugeruje start już w październiku lub początku listopada; to spór, który opisujemy też w przeglądzie karmienia.
CO MÓWIĄ BADANIA: CZY SIKORKI UZALEŻNIAJĄ SIĘ OD KARMNIKA?
W badaniu opisanym w 2021 roku obserwowano 67 sikor od jesieni 2016 do wczesnej wiosny 2017. Ptaki z przyciętymi piórami przez pierwsze dwa tygodnie ograniczały korzystanie z karmników, co autorzy interpretują jako brak uzależnienia od dokarmiania. To relacja prasowa (badanie J. Rivers, Oregon State University), oryginału nie sprawdzaliśmy, więc nie robimy z tego wielkiego wniosku.

Czego sikorkom nie dajemy (i dlaczego chleb to zły pomysł)

Pestki dyni: według Karczewskiego nie są zalecane. Tłuszcze w płynie: mogą zlepić pióra i zatruć ptaka. Mieszanki dla papug i kanarków zawierają składniki, które nie pasują do dzikich ptaków. Rodzynki jak najbardziej tak, ale wcześniej namoczone. Szczegółową listę czego nie dawać ptakom zimą przygotowujemy w osobnym wpisie.

Pamiętaj też o dwóch rzeczach, o których czytaliśmy w materiałach OTOP: karmić pokarmami naturalnymi (nasiona, tłuszcze zwierzęce) i nie przerywać dokarmiania w trakcie mrozów, jeśli już je zaczęto.

Sikorka przy karmniku: gdzie powiesić i jak podać, żeby przyleciała?

OTOP zaleca karmnik wiszący wysoko, poza zasięgiem kotów, najlepiej bez dna. Jako przykład podaje grubą gałąź brzozy z nawierconymi otworami, wypełnionymi tłuszczem i nasionami. Sikorki świetnie radzą sobie na takim „karmniku”, bo lubią wisieć i wydłubywać pokarm z małych otworów. Karmnik rozsądnie zawiesić tak, by w pobliżu były drzewa lub krzewy, gdzie ptak może przeczekać chwilę niepokoju.

Sikorka modra na gałązce

Sikorka modra na gałązce – zimą stały gość ogrodów. Fot. Maximilian Zender, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Najczęstszy błądDlaczego to kłopotCo zrobić
Pestki dyni i mieszanki dla egzotycznych ptakównie są zalecane dla dzikich ptakówdawać słonecznik, orzechy, tłuszcz
Płynny tłuszcz wylany na karmnikmoże uszkodzić pióra i zatruć ptakatłuszcz stały, w kuli lub kawałku słoniny
Karma stoi tygodniamiwilgotnieje i psuje siędawać mniej, a częściej
Brudny karmnikmiejsce roznoszenia choróbmyć i dezynfekować regularnie
Dokarmianie od świętaptaki zapamiętują miejscejeśli zaczniesz, nie przerywaj w mrozy
CO MÓWIĄ BADANIA: SIKORY W BRYTYJSKICH OGRODACH
W Big Garden Birdwatch 2026 sikora modra była widziana w 78,5% brytyjskich ogrodów (średnio 3,12 na ogród), a od 1979 roku jej średnia liczba wzrosła o 28,0%; u bogatki wzrost wyniósł 75,2%, a u sosnówki 298,3%. To dane z Wielkiej Brytanii ze źródła wtórnego, więc nie przenosimy ich na Polskę. Pokazują jednak, że sikory to „zwycięzcy” wśród ptaków ogrodowych, i dobrze zgadzają się z polskim trendem wzrostu opisanym przez OTOP.

Twój zimowy plan: czym dokarmiać sikorki krok po kroku

SPRAWDŹ SAM: PLAN NA TYDZIEŃ DLA SIKOREK
  • Dzień 1: zawieś karmnik z łuskanym słonecznikiem.
  • Dzień 2–3: dołóż kulę tłuszczową lub kawałek słoniny (bez siatki).
  • Co 3–4 dni: uzupełnij komorę, nie więcej niż potrzeba.
  • Raz w tygodniu: umyj karmnik i wymień wilgotną karmę.
  • Zapisuj, kto przylatuje, a zobaczysz, czy w stadzie są kowaliki lub pełzacze.

Jeśli ciekawi Cię, co dzieje się z sikorkami po zmroku i czy zostają przy nas na zimę, przeczytaj czy sikorki odlatują na zimę oraz gdzie nocują sikorki. Ciekawe też, czym karmić inne ptaki, na przykład kosy w tekście co jedzą kosy i wróble w poradniku co jedzą wróble.

FAQ

Czym karmić sikorkę zimą?

Najlepiej łuskanym słonecznikiem, a do tego słoniną, kulami tłuszczowymi i rozdrobnionymi, niesolonymi orzechami. To podstawa według Karczewskiego i OTOP.

Co jedzą sikorki zimą w naturze?

Zasoby naturalne, czyli owady, ich jaja i larwy oraz nasiona. Dokładnych proporcji nie podajemy, bo nie znaleźliśmy polskich badań ilościowych.

Czy można dawać sikorkom chleb?

Nie ma go na liście zalecanych pokarmów w materiałach, które czytaliśmy. OTOP i Karczewski wskazują nasiona i tłuszcze zwierzęce; resztek ze stołu odradzają.

Ile razy w tygodniu uzupełniać karmnik?

Według Karczewskiego komorę na około 1 kg ziarna uzupełnia się 1–2 razy w tygodniu.

Czy sikorki uzależniają się od dokarmiania?

Nie ma na to jednoznacznych dowodów. Opisano badanie na 67 sikorach, w którym nie zauważono uzależnienia, ale to relacja prasowa.

Źródła i dalsza lektura

Kasia i Darek na spacerze w parku
O autorachKasia i Darek

Jesteśmy amatorami tego świata. Staramy się w nim zakochiwać każdego dnia i uczyć się nowych rzeczy – a tym, co znajdziemy po drodze, dzielimy się tutaj.

O projekcie

Ptaki śpiewające i drobne

Wszystkie artykuły z tej kategorii w jednym miejscu. Proste wyjaśnienia, praktyczne wskazówki i piękne zdjęcia.

Zobacz wszystkie artykuły
w kategorii Ptaki śpiewające i drobne

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera i otrzymuj nowe artykuły prosto na maila.

Zaprenumeruj ten blog przez e-mail

Wpisz swój adres e-mail, aby subskrybować tego bloga i otrzymywać powiadomienia o nowych wpisach pocztą e-mail.

Obserwuj @niepozornyswiat

Codzienna dawka małych odkryć z bliska i z daleka.